La literatura vasca en el contexto de los estudios ibéricos: historiografía y traducción
Resumen El establecimiento progresivo de un sistema literario vasco en las últimas décadas del siglo XX y primeras del XXI ha contribuido a visibilizar y prestigiar la literatura vasca, que sin embargo sigue ocupando un lugar periférico en el sistema interliterario ibérico. En este trabajo pretendo analizar hasta qué punto la literatura vasca puede considerarse, históricamente, como una literatura relacionada y comparable con las de su entorno (ibérico y europeo), y si existe, en la actualidad, una circulación de la literatura vasca a través de la traducción que permita incluirla en el sistema interliterario ibérico.
- Referencias
- Cómo citar
- Del mismo autor
- Métricas
ALDEKOA, Iñaki. Historia de la literatura vasca. Donostia: Erein, 2004.
AMORRORTU GÓMEZ, Estíbaliz, Carmen ISASI MARTÍNEZ, Patricia FERNÁNDEZ CARRELO y Santiago PÉREZ ISASI. «Autoitzulpenaren zenbait aspektu Unai Elorriagaren SPrako tranbia-Un tranvía en SP lanean: XML azterketa literarioari aplikatuta». Unai Elorriagaren Kontagintza, monográfico de Oihenart, 2007, 22, pp. 83-127.
CABO ASEGUINOLAZA, Fernando. «The European horizon of Peninsular literary historiographical discourses». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2010, vol. 1, pp. 1-52.
CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2010, vol. 1.
CANO, Harkaitz. «Las glosas del embalsamador». En MAGALHÃES, Gabriel (ed.). Actas do congresso RELIPES III. Salamanca: CELYA-Universidade da Beira Interior, 2007, pp. 349-358.
CASAS, Arturo. «Sistema interliterario y planificación historiográfica a propósito del espacio geocultural ibérico». Interlitteraria, 2003, 8, pp. 68-96.
EVEN-ZOHAR, Itamar. «Polysystem Studies». Número monográfico de Poetics Today. International Journal for Theory and Analysis of Literature and Communication, 1990, 11, 1.
EZKERRA VEGAS, Estibalitz. «Las otras literaturas de los vascos». En OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature.com. EIZIE, 2011. <http://www.basqueliterature.com/basque/historia/besteak> [25 febrero 2014].
GALLÉN, Enric, Francisco LAFARGA y Luis PEGENAUTE (eds.). Traducción y autotraducción en las literaturas ibéricas. Berna, Berlín, Bruselas, Fráncfort sobre el Meno, Nueva York, Oxford, Viena: Peter Lang, 2010.
GALABRA, Grupo. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. <http://www.grupogalabra.com/> [25 febrero 2014].
HOOFT, Andreu van. «¿Un espacio literario intercultural en España? El polisistema interliterario en el Estado español a partir de las traducciones de las obras pertenecientes a los sistemas literarios vasco, gallego y español (1999-2003)». En ABUÍN GONZÁLEZ, Anxo y Anxo TARRÍO VARELA (eds.). Bases metodolóxicas para unha historia comparada das literaturas na península Ibérica. Santiago de Compostela: Universidade de santiago de Compostela, 2004, pp. 313-333.
Index Translationum. UNESCO. <http://www.unesco.org/xtrans/> [25 febrero 2014]. JAKA IRIZAR, Aiora. «Translating Basque Literature». Transcript, 2005, 20. <http:// www.transcript-review.org/en/issue/transcript-20-basque/translating-basque-literature> [25 febrero 2014].
JUARISTI, Jon. Literatura Vasca. Madrid: Taurus, 1987.
JUARISTI, Jon. El linaje de Aitor. Madrid: Taurus, 1998.
KORTAZAR, Jon. «La literatura vasca. Problemas de ubicación». En ABUÍN GONZÁLEZ, Anxo y Anxo TARRÍO VARELA (eds.). Bases metodolóxicas para unha historia comparada das literaturas da península Ibérica. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, 2004, pp. 335-348.
KORTAZAR, Jon. «Bilbao and the literary system in the Basque Country». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2007, vol. 1, pp. 222-236.
KORTAZAR, Jon. «Tensions in Contemporary Basque Literature». En MARTÍN-ESTUDILLO, Luis y Nicholas SPADACCINI. New Spain, New Literatures. Nashville (Tennessee): Vanderbilt University Press, 2010, pp. 135-148.
LASAGABASTER, Jesús María. Las literaturas de los vascos. Ed. Ana Toledo Lezeta. Bilbao: Universidad de Deusto, 2002.
Lazarraga eskuizkribua. Euskal Herriko Unbertsitatea/Universidad del País Vasco. <http://www.ehu.es/monumenta/lazarraga/> [25 febrero 2014].
Literatur Itzulpenen Katalogoa. EIZIE. <http://www.eizie.org/Tresnak/LitKatalogoa> [25 febrero 2014].
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «La literatura infantil y juvenil traducida al euskera en los últimos 25 años». Behinola: haur eta gazte literatura aldizkaria, 2004, n.º extra 1, pp. 101-110.
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «Euskal itzulpenen inbentarioa eta azterketa (19762008)». SENEZ, 2009, 37. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20091026/lopez_gaseni> [25 febrero 2014].
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «Literatura traducida». En OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature.com. EIZEI, 2011. <http:// www.basqueliterature.com/basque/historia/itzulia> [25 febrero 2014].
MANTEROLA, Elizabete. «Euskal literatura itzuliari buruzko tesia». SENEZ, 2012, 43. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20120903/07Manterola> [25 febrero 2014].
MANTEROLA, Elizabete. Euskal Literatura Itzuliaren katalogoa. Euskal Herriko Unibertsitatea/Universidad del País Vasco. <http://www.ehu.es/ehg/eli/> [25 febrero 2014].
MARTÍN-ESTUDILLO, Luis y Nicholas SPADACCINI. New Spain, New Literatures. Nashville (Tennessee): Vanderbilt University Press, 2010.
MARTÍNEZ GIL, Víctor. «A visão luso-catalã da Ibéria». En GIMENO UGALDE, Esther, Fátima FERNANDES DA SILVA y Francisco SERRA LOPES (eds.). ACT 25-Catalunya, Catalunha. Lisboa: Humus-Benicarló: Ed. Onada, 2013, pp. 55-87.
MITXELENA, Koldo. Historia de la literatura vasca, 1960. Donostia: Erein, 2001.
MONTORIO, Bego. «Euskal literatura gaztelaniaz. Itzulpena, autoitzulpena, bertsioak…». SENEZ, 2008, 32. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20080201/montorio> [25 febrero 2014].
MONTORIO, Bego. «Azken urteotako literatur itzulpenen azterketa (ELI dossierra)». SENEZ, 2009, 37. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20091026/lansaioa> [25 febrero 2014].
OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature. com. EIZEI, 2011. <http://www.basqueliterature.com/basque/historia> [25 febrero 2014].
PÉREZ ISASI, Santiago y Ângela FERNÁNDEZ. Looking at Iberia. A Comparative European Perspective. Oxford: Peter Lang, 2013.
RESINA, Joan Ramón. Del hispanismo a los estudios ibéricos. Una propuesta federativa para el ámbito cultural. Madrid: Biblioteca Nueva, 2009.
ROTAETXE, Karmele. «Basque as a literary language». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2007, vol. 1, pp. 445-455.
SARASOLA, Ibón. Historia social de la literatura vasca. Madrid: Akal, 1982.
TORREALDAI, Joan Mari. Euskal kultura gaur. Donostia: Jakin-Elkarlanean Fundazioa, 1997.
Traducción editorial en España. Madrid: Servicio de Estudios y Documentación, S. G. de Promoción del Libro, la Lectura y las Letras Españolas, D. G. del Libro, Archivos y Bibliotecas, Ministerio de Cultura, 2010. <http://www.mcu.es/libro/ docs/MC/CD/TRADUCCION_2010.pdf> [25 febrero 2014].
URQUIZU, Patricio. Historia de la literatura vasca. Madrid: UNED Ediciones, 2000.
VILLASANTE, Luis. «Lengua y literatura vasca». En DÍAZ PLAJA, Guillermo. Tesoro breve de las letras hispánicas, vol. VI: Literatura Vasca. Madrid: Editorial Magisterio Español, 1972, pp. 15-26.
ZALDUA, Iban. Ese idioma raro y poderoso. Madrid: Lengua de Trapo, 2012.
AMORRORTU GÓMEZ, Estíbaliz, Carmen ISASI MARTÍNEZ, Patricia FERNÁNDEZ CARRELO y Santiago PÉREZ ISASI. «Autoitzulpenaren zenbait aspektu Unai Elorriagaren SPrako tranbia-Un tranvía en SP lanean: XML azterketa literarioari aplikatuta». Unai Elorriagaren Kontagintza, monográfico de Oihenart, 2007, 22, pp. 83-127.
CABO ASEGUINOLAZA, Fernando. «The European horizon of Peninsular literary historiographical discourses». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2010, vol. 1, pp. 1-52.
CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2010, vol. 1.
CANO, Harkaitz. «Las glosas del embalsamador». En MAGALHÃES, Gabriel (ed.). Actas do congresso RELIPES III. Salamanca: CELYA-Universidade da Beira Interior, 2007, pp. 349-358.
CASAS, Arturo. «Sistema interliterario y planificación historiográfica a propósito del espacio geocultural ibérico». Interlitteraria, 2003, 8, pp. 68-96.
EVEN-ZOHAR, Itamar. «Polysystem Studies». Número monográfico de Poetics Today. International Journal for Theory and Analysis of Literature and Communication, 1990, 11, 1.
EZKERRA VEGAS, Estibalitz. «Las otras literaturas de los vascos». En OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature.com. EIZIE, 2011. <http://www.basqueliterature.com/basque/historia/besteak> [25 febrero 2014].
GALLÉN, Enric, Francisco LAFARGA y Luis PEGENAUTE (eds.). Traducción y autotraducción en las literaturas ibéricas. Berna, Berlín, Bruselas, Fráncfort sobre el Meno, Nueva York, Oxford, Viena: Peter Lang, 2010.
GALABRA, Grupo. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. <http://www.grupogalabra.com/> [25 febrero 2014].
HOOFT, Andreu van. «¿Un espacio literario intercultural en España? El polisistema interliterario en el Estado español a partir de las traducciones de las obras pertenecientes a los sistemas literarios vasco, gallego y español (1999-2003)». En ABUÍN GONZÁLEZ, Anxo y Anxo TARRÍO VARELA (eds.). Bases metodolóxicas para unha historia comparada das literaturas na península Ibérica. Santiago de Compostela: Universidade de santiago de Compostela, 2004, pp. 313-333.
Index Translationum. UNESCO. <http://www.unesco.org/xtrans/> [25 febrero 2014]. JAKA IRIZAR, Aiora. «Translating Basque Literature». Transcript, 2005, 20. <http:// www.transcript-review.org/en/issue/transcript-20-basque/translating-basque-literature> [25 febrero 2014].
JUARISTI, Jon. Literatura Vasca. Madrid: Taurus, 1987.
JUARISTI, Jon. El linaje de Aitor. Madrid: Taurus, 1998.
KORTAZAR, Jon. «La literatura vasca. Problemas de ubicación». En ABUÍN GONZÁLEZ, Anxo y Anxo TARRÍO VARELA (eds.). Bases metodolóxicas para unha historia comparada das literaturas da península Ibérica. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, 2004, pp. 335-348.
KORTAZAR, Jon. «Bilbao and the literary system in the Basque Country». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2007, vol. 1, pp. 222-236.
KORTAZAR, Jon. «Tensions in Contemporary Basque Literature». En MARTÍN-ESTUDILLO, Luis y Nicholas SPADACCINI. New Spain, New Literatures. Nashville (Tennessee): Vanderbilt University Press, 2010, pp. 135-148.
LASAGABASTER, Jesús María. Las literaturas de los vascos. Ed. Ana Toledo Lezeta. Bilbao: Universidad de Deusto, 2002.
Lazarraga eskuizkribua. Euskal Herriko Unbertsitatea/Universidad del País Vasco. <http://www.ehu.es/monumenta/lazarraga/> [25 febrero 2014].
Literatur Itzulpenen Katalogoa. EIZIE. <http://www.eizie.org/Tresnak/LitKatalogoa> [25 febrero 2014].
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «La literatura infantil y juvenil traducida al euskera en los últimos 25 años». Behinola: haur eta gazte literatura aldizkaria, 2004, n.º extra 1, pp. 101-110.
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «Euskal itzulpenen inbentarioa eta azterketa (19762008)». SENEZ, 2009, 37. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20091026/lopez_gaseni> [25 febrero 2014].
LÓPEZ GASENI, José Manuel. «Literatura traducida». En OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature.com. EIZEI, 2011. <http:// www.basqueliterature.com/basque/historia/itzulia> [25 febrero 2014].
MANTEROLA, Elizabete. «Euskal literatura itzuliari buruzko tesia». SENEZ, 2012, 43. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20120903/07Manterola> [25 febrero 2014].
MANTEROLA, Elizabete. Euskal Literatura Itzuliaren katalogoa. Euskal Herriko Unibertsitatea/Universidad del País Vasco. <http://www.ehu.es/ehg/eli/> [25 febrero 2014].
MARTÍN-ESTUDILLO, Luis y Nicholas SPADACCINI. New Spain, New Literatures. Nashville (Tennessee): Vanderbilt University Press, 2010.
MARTÍNEZ GIL, Víctor. «A visão luso-catalã da Ibéria». En GIMENO UGALDE, Esther, Fátima FERNANDES DA SILVA y Francisco SERRA LOPES (eds.). ACT 25-Catalunya, Catalunha. Lisboa: Humus-Benicarló: Ed. Onada, 2013, pp. 55-87.
MITXELENA, Koldo. Historia de la literatura vasca, 1960. Donostia: Erein, 2001.
MONTORIO, Bego. «Euskal literatura gaztelaniaz. Itzulpena, autoitzulpena, bertsioak…». SENEZ, 2008, 32. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20080201/montorio> [25 febrero 2014].
MONTORIO, Bego. «Azken urteotako literatur itzulpenen azterketa (ELI dossierra)». SENEZ, 2009, 37. <http://www.eizie.org/Argitalpenak/Senez/20091026/lansaioa> [25 febrero 2014].
OLAZIREGI, Mari Jose (coord.). Historia de la literatura vasca. BasqueLiterature. com. EIZEI, 2011. <http://www.basqueliterature.com/basque/historia> [25 febrero 2014].
PÉREZ ISASI, Santiago y Ângela FERNÁNDEZ. Looking at Iberia. A Comparative European Perspective. Oxford: Peter Lang, 2013.
RESINA, Joan Ramón. Del hispanismo a los estudios ibéricos. Una propuesta federativa para el ámbito cultural. Madrid: Biblioteca Nueva, 2009.
ROTAETXE, Karmele. «Basque as a literary language». En CABO ASEGUINOLAZA, Fernando, Anxo ABUÍN y César DOMÍNGUEZ (eds.). A Comparative History of Literatures in the Iberian Peninsula. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2007, vol. 1, pp. 445-455.
SARASOLA, Ibón. Historia social de la literatura vasca. Madrid: Akal, 1982.
TORREALDAI, Joan Mari. Euskal kultura gaur. Donostia: Jakin-Elkarlanean Fundazioa, 1997.
Traducción editorial en España. Madrid: Servicio de Estudios y Documentación, S. G. de Promoción del Libro, la Lectura y las Letras Españolas, D. G. del Libro, Archivos y Bibliotecas, Ministerio de Cultura, 2010. <http://www.mcu.es/libro/ docs/MC/CD/TRADUCCION_2010.pdf> [25 febrero 2014].
URQUIZU, Patricio. Historia de la literatura vasca. Madrid: UNED Ediciones, 2000.
VILLASANTE, Luis. «Lengua y literatura vasca». En DÍAZ PLAJA, Guillermo. Tesoro breve de las letras hispánicas, vol. VI: Literatura Vasca. Madrid: Editorial Magisterio Español, 1972, pp. 15-26.
ZALDUA, Iban. Ese idioma raro y poderoso. Madrid: Lengua de Trapo, 2012.
Pérez Isasi, S. (2015). La literatura vasca en el contexto de los estudios ibéricos: historiografía y traducción. 1616: Anuario De Literatura Comparada, 4, 107–126. Recuperado a partir de https://revistas.usal.es/dos/index.php/1616_Anuario_Literatura_Comp/article/view/13002
Artículos más leídos del mismo autor/a
- Santiago Pérez Isasi, Relaciones culturales ibéricas. Presentación , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 4 (2014): Relaciones culturales ibéricas
Artículos similares
- Susana Justo Barreira, Alquimias literarias: los mundos posibles de Sefarad , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 4 (2014): Relaciones culturales ibéricas
- Shunqing Cao, Zhoukun Han, La variación en la traducción y la formación de la literatura mundial , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 8 (2018): Literatura comparada en China
- Genara Pulido Tirado, Del Comparatismo Espontáneo a la Literatura Mundial en América Latina , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 3 (2013): Globalizando la literatura en portugués
- Didier Coste, Restos, restos y restos: sobre la negatividad productiva del traducir , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 7 (2017): Comparando los intraducibles
- Maria Graciete Gomes Da Silva, Literatura mundial o la negación de la linealidad , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 3 (2013): Globalizando la literatura en portugués
- Zahra Nazemi, Antiguas perspectivas en el discurso moderno: tópicos literarios en la búsqueda de la paz , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 14 (2024): Memoria y trauma en la literatura hispano-germana
- Feng Duan, Traducción cultural de la literatura de la minoría étnica china: el caso de El Rey Gesar , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 8 (2018): Literatura comparada en China
- Miguel Rodríguez García, Lepóridos tramposos. De la fábula oriental, los tratados de caza y la historia natural a Tío Conejo , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 13 (2023): Literatura del regreso II: El regreso (im)posible en la narrativa francófona contemporánea
- Jingxian Yu, Traducción indirecta y directa del chino al español: la obra de Mo Yan en España , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 9 (2019): Desafíos del Peninsularismo
- Mario Ortiz Robles, Artaud y México , 1616: Anuario de Literatura Comparada: Vol. 2 (2012): Utopías críticas: la literatura mundial según América latina
También puede Iniciar una búsqueda de similitud avanzada para este artículo.
Descargas
Los datos de descargas todavía no están disponibles.
+
−