Contemplación y trascendencia: teresa de Ávila y el fundamento teológico-místico para la superación de la debilidad femenina
Resumen
El presente trabajo se propone evidenciar cómo Teresa de Ávila, aun incorporando aspectos del negativo constructo teológico intelectual cristiano sobre la mujer, termina por reafirmar las potencialidades de las palabras y obras femeninas a causa de su apropiación de la teología mística. En efecto, este campo le proveyó los presupuestos teóricos que le permitieron concebir la materialidad del endeble cuerpo femenino como un elemento subordinado a la capacidad del alma agenérica para acceder a lo más profundo del conocimiento divino.
- Referencias
- Cómo citar
- Del mismo autor
- Métricas
Agustín De Hipona: «De genesi ad litteram», Obras de San Agustín. Edición bilingüe, Madrid, Biblioteca de autores Cristianos, 1957.
Agustín De Hipona: Confesiones. Edición bilingüe, Ángel Custodio VEGA (Ed.), Madrid, Biblioteca de Autores Cristiano, 1979.
Ahlgren, G. T. W.: «Negotiating Sanctity: Holy Women in Sixteenth-Century Spain», Church History, vol. 64, núm. 3 (sep.), 1995, pp. 373-388.
Alabrús, R. M. Y García Carcel, R.: Teresa de Jesús. La construcción de la santidad femenina. Madrid, Cátedra, 2015.
Aquino, T. de: Suma de Teología. Edición dirigida por los Regentes de Estudios de las Provincias Dominicas de Espa-a, Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, V tomos, 2001.
Arenal, E. y Schlau, S.: «Stratagems of the Strong, Stratagems of the Weak: Autobiographical Prose of the Seventeenth-Century Hispanic Convent», Tulsa Studies in Women's Literature, vol. 9, núm. 1, Women Writing Autobiography, 1990, pp. 25-42.
Balltondre, M.: Éxtasis y visiones. La experiencia contemplativa de Teresa de Ávila. Barcelona, Erasmus Ediciones, 2012.
Bestul, T. H.: «Meditatio/Meditation», en Hollywood, A. y Beckman, B. (Eds.): The Cambridge Companion to Christian Mysticism, Cambridge, Cambridge University Press, 2012, pp. 157-166. https://doi.org/10.1017/CCO9781139020886.010
Brakke, D.: Demons and the Making of the Monk: Spiritual Combat in Early Christianity. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 2006. https://doi.org/10.4159/9780674028654
Broedel, H. P.: The Malleus Maleficarum and the Construction of Witchcraft: Theology and Popular Belief. Manchester, Manchester University Press, 2003.
Caciola, N.: Discerning Spirits: Divine and Demonic Possession in the Middle Ages. Ithaca, Cornell University Press, 2003.
Cano, M.: Censura de los Maestros Fr. Melchor Cano y Fr. Domingo de Cuevas sobre los Comentarios y otros escritos de D. Fr. Bartolomé de Carranza, en CABALLERO, F.: Vida del Illsm. Melchor Cano. Madrid, 1871, pp. 536-615.
Carrera, E.: Teresa of Avila's Autobiography: Authority, Power and the Self in Mid-Sixteenth-Century Spain. Oxford, Legenda, 2005.
Casta-ega, Fray Martín de: Tratado de las Supersticiones y Hechizerias. Edición moderna con estudio preliminar y notas por Fabián Campagne, Colección de libros raros, curiosos y olvidados, Buenos Aires, Facultad de Filosofía y Letras-Universidad de Buenos Aires, 1997.
Cathalogus librorum qui prohebentur mandato Illustrissimi & Revenrend. D.D. Ferdinandi de Valdes Hispalen. Archiepi, Inquisitoris Generalis Hispaniae. (1559), impreso en Valladolid, en casa de Sebastián Martinez.
Clark, S.: Thinking with Demons. The Idea of Witchcraft in Early Modern Europe. Oxford, Clarendon Press, 1997.
Edicto de los alumbrados de Toledo (1525), en Márquez, A.: Los alumbrados: orígenes y filosofía, 1525-1559. Madrid, Taurus, 1972, pp. 273-283.
Elliott, D.: Fallen Bodies: Pollution, Sexuality, and Demonology in the Middle Ages. Filadelfia, University of Pennsylvania Press, 1999.
Elliott, D.: «Seeing Double: John Gerson, the Discerniment of Spirits, and Joan of Arc», American Historical Review, 107: 1, 2002, pp. 26-54.
Elliott, D.: Proving Woman: Female Spirituality and Inquisitional Culture in the Later Middle Ages. Princeton, Princeton University Press, 2004.
Forsyth, N.: The Old Enemy: Satan and the Combat Myth. Princeton, Princeton University Press, 1987.
Fraioli, D.: «Gerson Judging Women of Spirit: from Female Mystics to Joan of Arc», en Astell, A. W. y Wheeler, B.: Joan of Arc and Spirituality. Houndmills, Palgrave, 2003, pp. 147-165. https://doi.org/10.1007/978-1-137-06954-2_8
Osuna, F. de: Tercer abecedario espiritual. Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 2003.
Gersonii, Joannis: «De examinatione doctrinarum», en Idem: Opera omnia, operâ & studio M. Lud. Ellies du Pin, 1728, tomus primus, cols. 7-22.
Gersonii, Joannis: «De probatione spirituum», en Idem: Opera omnia, operâ & studio M. Lud. Ellies du Pin, 1728, cols. 37-43.
Herzig, T.: «Witches, Saints, and Heretics. Heinrich Kramer's Ties with Italian Women Mystics», Magic, Ritual, and Witchcraft, 1, 2006, pp. 24-55. https://doi.org/10.1353/mrw.0.0038
Institoris, H. y Sprenger, J.: Malleus Maleficarum, maléficas et earum hæresim frameâ conterens, sumptibus Clavdii Bovrgeat, 1669.
Jesús, T. de: Obras completas. Editado por Efrén de la Madre de Dios, Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 1967.
León, fray Luis de: Carta a las madres priora Ana de Jesús, y religiosas descalzas del monasterio de Madrid, fechada en 15 de septiembre de 1587, en: http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/obras-de-santa-teresa-de-jesus-tomo-i--0/html/ff0f311482b1-11df-acc7-002185ce6064_9.html#I_0_, sin numeración [consulta: 20/10/2015].
Louth, A.: «Apophatic and Cataphatic Theology», en Hollywood, A. y Beckman, P. (Eds.): The Cambridge Companion to Christian Mysticism. Cambridge, Cambridge University Press, 2012, pp. 137-146. https://doi.org/10.1017/CCO9781139020886.008
Morant, I.: «Hombres y mujeres en el discurso de los moralistas. Funciones y relaciones», en Idem (Dir.), M. Ortega, A Lavrin y P. Pérez Cantó (Coords.): Historia de las mujeres en Espa-a y América Latina. Volumen II. El mundo moderno. Madrid, Cátedra, 2005, pp. 27-61.
Owens, Y.: «The Saturnine History of Jews and Witches», Preternature: Critical and Historial Studies on the Preternatural, vol. 3, núm. 1, 2014, pp. 56-84.
Pseudo Dionisio Areopagita: «Teología mística», en Idem: Obras completas. Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 1990, pp. 369-380.
Rowlands, A. (2009),Witchcraft and Masculinities in Early Modern Europe. Houndmills, Palgrave, 2009. https://doi.org/10.1057/9780230248373
Russell, J. B.: Satan: The Early Christian Tradition. Ithaca, Cornell, 1994 (1981).
Schulte, R.: Man as Witch: Male Witches in Central Europe. Basingstock Macmillan, 2009. https://doi.org/10.1057/9780230240742
Sluhovsky, M.: Believe Not Every Spirit. Possession, Mysticism, and Discernment in Early Modern Catholicism. Chicago, The University of Chicago Press, 2007. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226762951.001.0001
Stephens, W.: Demon Lovers: Witchcraft, Sex and the Crisis of Belief. Chicago, The University of Chicago Press, 2002.
Toivo, R. M.: «Gender, Sex and Cultures of Trouble in Witchcraft Studies: European Historiography with Special Reference to Finland», en Nenonen, M. y Toivo, R. M. (Eds.): Writing Witch-Hunt Histories: Challenging the Paradigm. Leiden, Brill, 2014, pp. 87-108.
Weber, A.: Teresa of Avila and the Rhetoric of Femininity. Princeton, Princeton University Press, 1990.
Agustín De Hipona: Confesiones. Edición bilingüe, Ángel Custodio VEGA (Ed.), Madrid, Biblioteca de Autores Cristiano, 1979.
Ahlgren, G. T. W.: «Negotiating Sanctity: Holy Women in Sixteenth-Century Spain», Church History, vol. 64, núm. 3 (sep.), 1995, pp. 373-388.
Alabrús, R. M. Y García Carcel, R.: Teresa de Jesús. La construcción de la santidad femenina. Madrid, Cátedra, 2015.
Aquino, T. de: Suma de Teología. Edición dirigida por los Regentes de Estudios de las Provincias Dominicas de Espa-a, Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, V tomos, 2001.
Arenal, E. y Schlau, S.: «Stratagems of the Strong, Stratagems of the Weak: Autobiographical Prose of the Seventeenth-Century Hispanic Convent», Tulsa Studies in Women's Literature, vol. 9, núm. 1, Women Writing Autobiography, 1990, pp. 25-42.
Balltondre, M.: Éxtasis y visiones. La experiencia contemplativa de Teresa de Ávila. Barcelona, Erasmus Ediciones, 2012.
Bestul, T. H.: «Meditatio/Meditation», en Hollywood, A. y Beckman, B. (Eds.): The Cambridge Companion to Christian Mysticism, Cambridge, Cambridge University Press, 2012, pp. 157-166. https://doi.org/10.1017/CCO9781139020886.010
Brakke, D.: Demons and the Making of the Monk: Spiritual Combat in Early Christianity. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 2006. https://doi.org/10.4159/9780674028654
Broedel, H. P.: The Malleus Maleficarum and the Construction of Witchcraft: Theology and Popular Belief. Manchester, Manchester University Press, 2003.
Caciola, N.: Discerning Spirits: Divine and Demonic Possession in the Middle Ages. Ithaca, Cornell University Press, 2003.
Cano, M.: Censura de los Maestros Fr. Melchor Cano y Fr. Domingo de Cuevas sobre los Comentarios y otros escritos de D. Fr. Bartolomé de Carranza, en CABALLERO, F.: Vida del Illsm. Melchor Cano. Madrid, 1871, pp. 536-615.
Carrera, E.: Teresa of Avila's Autobiography: Authority, Power and the Self in Mid-Sixteenth-Century Spain. Oxford, Legenda, 2005.
Casta-ega, Fray Martín de: Tratado de las Supersticiones y Hechizerias. Edición moderna con estudio preliminar y notas por Fabián Campagne, Colección de libros raros, curiosos y olvidados, Buenos Aires, Facultad de Filosofía y Letras-Universidad de Buenos Aires, 1997.
Cathalogus librorum qui prohebentur mandato Illustrissimi & Revenrend. D.D. Ferdinandi de Valdes Hispalen. Archiepi, Inquisitoris Generalis Hispaniae. (1559), impreso en Valladolid, en casa de Sebastián Martinez.
Clark, S.: Thinking with Demons. The Idea of Witchcraft in Early Modern Europe. Oxford, Clarendon Press, 1997.
Edicto de los alumbrados de Toledo (1525), en Márquez, A.: Los alumbrados: orígenes y filosofía, 1525-1559. Madrid, Taurus, 1972, pp. 273-283.
Elliott, D.: Fallen Bodies: Pollution, Sexuality, and Demonology in the Middle Ages. Filadelfia, University of Pennsylvania Press, 1999.
Elliott, D.: «Seeing Double: John Gerson, the Discerniment of Spirits, and Joan of Arc», American Historical Review, 107: 1, 2002, pp. 26-54.
Elliott, D.: Proving Woman: Female Spirituality and Inquisitional Culture in the Later Middle Ages. Princeton, Princeton University Press, 2004.
Forsyth, N.: The Old Enemy: Satan and the Combat Myth. Princeton, Princeton University Press, 1987.
Fraioli, D.: «Gerson Judging Women of Spirit: from Female Mystics to Joan of Arc», en Astell, A. W. y Wheeler, B.: Joan of Arc and Spirituality. Houndmills, Palgrave, 2003, pp. 147-165. https://doi.org/10.1007/978-1-137-06954-2_8
Osuna, F. de: Tercer abecedario espiritual. Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 2003.
Gersonii, Joannis: «De examinatione doctrinarum», en Idem: Opera omnia, operâ & studio M. Lud. Ellies du Pin, 1728, tomus primus, cols. 7-22.
Gersonii, Joannis: «De probatione spirituum», en Idem: Opera omnia, operâ & studio M. Lud. Ellies du Pin, 1728, cols. 37-43.
Herzig, T.: «Witches, Saints, and Heretics. Heinrich Kramer's Ties with Italian Women Mystics», Magic, Ritual, and Witchcraft, 1, 2006, pp. 24-55. https://doi.org/10.1353/mrw.0.0038
Institoris, H. y Sprenger, J.: Malleus Maleficarum, maléficas et earum hæresim frameâ conterens, sumptibus Clavdii Bovrgeat, 1669.
Jesús, T. de: Obras completas. Editado por Efrén de la Madre de Dios, Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 1967.
León, fray Luis de: Carta a las madres priora Ana de Jesús, y religiosas descalzas del monasterio de Madrid, fechada en 15 de septiembre de 1587, en: http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/obras-de-santa-teresa-de-jesus-tomo-i--0/html/ff0f311482b1-11df-acc7-002185ce6064_9.html#I_0_, sin numeración [consulta: 20/10/2015].
Louth, A.: «Apophatic and Cataphatic Theology», en Hollywood, A. y Beckman, P. (Eds.): The Cambridge Companion to Christian Mysticism. Cambridge, Cambridge University Press, 2012, pp. 137-146. https://doi.org/10.1017/CCO9781139020886.008
Morant, I.: «Hombres y mujeres en el discurso de los moralistas. Funciones y relaciones», en Idem (Dir.), M. Ortega, A Lavrin y P. Pérez Cantó (Coords.): Historia de las mujeres en Espa-a y América Latina. Volumen II. El mundo moderno. Madrid, Cátedra, 2005, pp. 27-61.
Owens, Y.: «The Saturnine History of Jews and Witches», Preternature: Critical and Historial Studies on the Preternatural, vol. 3, núm. 1, 2014, pp. 56-84.
Pseudo Dionisio Areopagita: «Teología mística», en Idem: Obras completas. Madrid, Biblioteca de Autores Cristianos, 1990, pp. 369-380.
Rowlands, A. (2009),Witchcraft and Masculinities in Early Modern Europe. Houndmills, Palgrave, 2009. https://doi.org/10.1057/9780230248373
Russell, J. B.: Satan: The Early Christian Tradition. Ithaca, Cornell, 1994 (1981).
Schulte, R.: Man as Witch: Male Witches in Central Europe. Basingstock Macmillan, 2009. https://doi.org/10.1057/9780230240742
Sluhovsky, M.: Believe Not Every Spirit. Possession, Mysticism, and Discernment in Early Modern Catholicism. Chicago, The University of Chicago Press, 2007. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226762951.001.0001
Stephens, W.: Demon Lovers: Witchcraft, Sex and the Crisis of Belief. Chicago, The University of Chicago Press, 2002.
Toivo, R. M.: «Gender, Sex and Cultures of Trouble in Witchcraft Studies: European Historiography with Special Reference to Finland», en Nenonen, M. y Toivo, R. M. (Eds.): Writing Witch-Hunt Histories: Challenging the Paradigm. Leiden, Brill, 2014, pp. 87-108.
Weber, A.: Teresa of Avila and the Rhetoric of Femininity. Princeton, Princeton University Press, 1990.
Macías, F. S. (2016). Contemplación y trascendencia: teresa de Ávila y el fundamento teológico-místico para la superación de la debilidad femenina. Studia Historica: Historia Moderna, 38(2), 327–352. https://doi.org/10.14201/shhmo2016382327352
Artículos similares
- Cynthia Rodríguez Blanco , Ser madre en solitario: un retrato de las familias incompletas en la Castilla Moderna , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 46 Núm. 1 (2024): Identidad, familia y pautas de civilización en la España Moderna: herencias en transformación
- José Luis Egío, Los orígenes globales del probabilismo , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 44 Núm. 1 (2022): Discursos teológicos y cuestiones económicas: siglos XVI-XVII
- María Teresa Pérez Villalba, Pedro Pastor Guillem, El libro de cuentas del mercader valenciano Joan Augier, año 1604 , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 39 Núm. 2 (2017): Tricentenario del traslado a Cádiz de la Casa de la Contratación (1717-2017)
- Margarita Torremocha Hernández, «La Perfecta Casada»: del modelo a las representaciones. La biografía de Francisca Zorrilla, escrita por su marido , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 38 Núm. 1 (2016): Religiosidad, cofradías y santidad de negros en el mundo ibérico (siglos XVI-XIX)
- Judit Gutiérrez de Armas, Curvelo, Arthur, De Sousa, Ana Madalena Trigo, Rodrigues, Miguel Geraldes, Oliveira, María Teresa y Nóvoa, Rita Sampaio Da (2025). Entailment societies? Entails in the Portuguese Atlantic (14th-17h centuries) , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 47 Núm. 2 (2025): Los nervios sutiles de la guerra: estrategia, imperio e información en el siglo XVIII
- Jesús De Juana López, El obispo Quevedo y la revuelta gallega llamada «de La Ulloa» (1790) contra la contribución única , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 36 (2014): Duelo entre colosos: el Imperio Otomano y los Habsburgos en el siglo XVI
- Teresa Canet Aparisi, Conflictividad jurisdiccional en la Valencia moderna. Instancias enfrentadas y vías de solución , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 32 (2010): Hacienda y Economía en la Corona de Castilla en el Siglo XVII
- María Victoria López-Cordón, Mujer, poder y apariencia o las vicisitudes de una regencia , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 19 (1998): Público / Privado. Femenino / Masculino
- María Teresa Triguero Rodríguez, América y el Archivo de Simancas , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 7 (1989): Homenaje al Profesor Fernández Álvarez
- María Teresa Hernández Hernández, Francisco Javier Lorenzo Pinar, José Maroto Fernández,, Iciar Martín Aresti, María Jesús Martín Martín, Federico Méndez Sanz, Dolores Morales Mateo, María del Pilar Moreno Jiménez, Rafael Recio De La Fuente, María Isabel Ruiz Martínez, Ana María Carabias Torres, Los colegios salmantinos en la matrícula universitaria. Nuevas perspectivas , Studia Historica: Historia Moderna: Vol. 4 (1986): Número Misceláneo
También puede Iniciar una búsqueda de similitud avanzada para este artículo.
Descargas
Los datos de descargas todavía no están disponibles.
+
−